Samen werken aan meer werkplezier en duurzame inzetbaarheid
De werkgroep Werkplezier en Duurzame inzetbaarheid richt zich op het vergroten van werkplezier, het delen van kennis en het stimuleren van duurzame inzetbaarheid binnen ons vakgebied.Â
Het doel van deze toolkit is om oogartsen te ondersteunen in wat zij zelf kunnen doen, wat de vakgroep kan doen en wat de zorginstelling waarin zij werkzaam zijn kan doen om werkplezier, en daarmee duurzame inzetbaarheid, te vergroten. De pagina’s worden opgebouwd volgens het HAPPY-acroniem: Healthy lifestyle & Ergonomie, Administratie, Procesoptimalisatie, Peers, Yes-mindset.
Tip: Kies per letter van het HAPPY-model één actiepunt en start daar de komende maand mee. Bespreek de voortgang met collega’s en moedig hen aan om bij te dragen.
Zie ook de flyer over werkplezier, samen werken aan duurzame inzetbaarheid: https://www.oogheelkunde.org/nieuwsberichten/nieuwe-flyer-over-werkplezier-samen-werken-aan-duurzame-inzetbaarheid/
Wij zijn benieuwd wat u vindt
Om deze pagina beter te kunnen aansluiten bij uw wensen, stellen wij u graag drie vragen via een korte enquête.
Healthy Lifestyle & Ergonomie
Om goed voor anderen te kunnen zorgen is het belangrijk dat u als arts ook goed voor uzelf zorgt. Het is noodzakelijk dat uw eigen veiligheid, gezondheid en welzijn in orde zijn. Zodat u uw beroep op een juiste manier kan uitvoeren en zo goede zorg kan verlenen. (bron: KNMG beroepscode voor artsen)
Zorg goed voor uzelf door voldoende te bewegen, gezond te eten, goed te slapen en regelmatig tijd te nemen voor reflectie. Let ook op een ergonomische werkhouding, zowel op de poli als op de OK.
Healthy Lifestyle
Duurzame inzetbaarheid binnen de oogheelkunde vraagt om aandacht voor een gezonde leefstijl, werk-privé-balans en ruimte voor professionele autonomie, sociale steun, ontwikkelmogelijkheden en voldoende ruimte voor herstel. Het bevorderen van werkplezier is daarbij geen individuele verantwoordelijkheid alleen, maar een gedeelde opdracht van professionals, opleidingsinstellingen en organisaties.
Door het voorkomen van burn-out structureel te adresseren binnen beleid en praktijk kan worden bijgedragen aan toekomstbestendige oogheelkundige zorg, waarin professionals met behoud van gezondheid, motivatie en kwaliteit van zorg inzetbaar blijven gedurende hun loopbaan.
Tips
- Initieer kleine veranderingen, zoals aanpassingen in roostering of taakverdeling. Zie ook bij de praktijkvoorbeelden het artikel integraal capaciteitsmanagement in het Amphia.
- Zorg voor taakvariatie.
- Zorg voor voldoende pauzes en minimaliseer overboekingen.
- Voorkom eenzijdige belasting, met name met poliklinisch werk.
- Zorg dat er tijd en middelen vrijkomen voor (bij)scholing, intervisie en reflectie.
- Stimuleer oogartsen in loondienst om gebruik te maken van hun persoonlijk ontwikkelbudget.Â
- De oogheelkundige normpraktijk
- Leefstijlroer
Bronnen: NOG uitvoeringsplan duurzame inzetbaarheid Bevorderen-vitaliteit-1d-en-1e.pdf
NOG uitvoeringsplan duurzame inzetbaarheid In gesprek met werkgever over vitaliteit 1f
- Â
Praktijkvoorbeelden
Literatuur
Ergonomie
Oogartsen hebben een hoog risico op musculoskeletale klachten door langdurig werken in statische, niet‑neutrale houdingen gecombineerd met hoge visuele en cognitieve belasting met grote precisie eisen.
Wetenschappelijke onderzoeken laten zien van dat beroeps gerelateerde musculoskeletale klachten (BMK) zeer frequent voorkomen. In een nationale Britse survey rapporteerde 62% van de oogartsen nek- en/of rugklachten; 34% ervoer pijn tijdens opereren en 32% tijdens het werken aan de spleetlamp, waarbij meer dan 70% aangaf dat het werk de klachten verergerde. Internationale studies bevestigen deze bevindingen, met prevalenties van musculoskeletale klachten tussen 52% en 80%, waarbij lage-rug-, nek- en schouderklachten het meest voorkomen.
In een enquête onder eigen leden van het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap gaf 81% van de oogartsen aan dergelijke klachten te ervaren. Gerichte ergonomische interventies, zoals optimalisatie van werkhouding, inrichting van kliniek en operatiekamer en gerichte training, tonen daarentegen een gunstig effect op het verminderen van klachten. Aandacht voor ergonomie is daarmee een belangrijke pijler voor preventie, duurzame inzetbaarheid en behoud van kwaliteit van zorg.
Tips
- Hoog-laagbureaus, goed afgestelde stoelen, apparatuur en verlichting, eventueel een ruimte om te bewegen.
- Benoem eventuele problemen met vitaliteit en kamerinrichting tijdens een visitatie.
- Stel uw werkplek (zoals spleetlamp, microscoop en schermen) ergonomisch in en moedig collega’s aan om dit ook te doen. Hang bijv. posters op ter herinnering aan de juiste werkhouding en zet aan het eind van elke dag de stoel op de allerhoogste of allerlaagste stand zodat de volgende gebruiker gedwongen wordt om de stoel eerst goed in te stellen.
Computerwerkplek goed instellen
Juiste houding bij operaties
Ergonomie uitleg - Neem dagelijks micropauzes met rekoefeningen en moedig collega’s aan om hetzelfde te doen.
- Bespreek ergonomie regelmatig tijdens overlegmomenten of informeel wanneer u ziet dat een collega een ongunstige houding aanneemt.
- Schakel een ergotherapeut, coach of de Arbodienst in om ondersteuning te bieden.
- Organiseer een thema-refereeravond over ergonomie, schakel een ergotherapeut in voor tips (dit kan ook helpen om de noodzaak van goede stoelen/krukken op de poli-kamer te benadrukken)Â
- De oogheelkundige normpraktijk
Bronnen: NOG uitvoeringsplan duurzame inzetbaarheid Bevorderen-vitaliteit-1d-en-1e.pdf
NOG uitvoeringsplan duurzame inzetbaarheid In gesprek met werkgever over vitaliteit 1f
Praktijkvoorbeelden
Administratie
Binnen de oogheelkunde groeit de ambitie om administratieve processen slimmer en efficiënter te organiseren. Door kritisch te kijken naar administratieve lasten als registraties, kwaliteitsindicatoren, orders en verslaglegging ontstaat ruimte om deze taken te vereenvoudigen, te automatiseren of beter te ondersteunen. Dit biedt juist kansen om tijd terug te winnen voor patiëntenzorg, opleiding, innovatie en herstel.
Tips
- Maak ‘EPD’ een vast agendapunt van uw vakgroepvergadering.
- Deel praktische tips over efficiënt EPD-gebruik, zoals sneltoetsen en sjablonen. Leer van uw CMIO, keyuser of van andere ziekenhuizen, kaart eventueel problemen aan in de HUGO (voor HiX) of volg een EPD-cursus op het jaarlijkse NOG-congres.
- Kijk samen welke taken en dubbele administratie geschrapt of anders georganiseerd kunnen worden.
- De cataractregistratie biedt de mogelijkheid ondersteuners te machtigen om gegevens in te voeren in de kwaliteitsregistratie. Ook is er de mogelijkheid om gegevens automatisch aan te leveren. Zie website.
Bronnen: NOG uitvoeringsplan duurzame inzetbaarheid Bevorderen-vitaliteit-1d-en-1e.pdf
NOG uitvoeringsplan duurzame inzetbaarheid In gesprek met werkgever over vitaliteit 1f
Praktijkvoorbeelden
Voorbeelden kunnen betrekking hebben op dubbele registraties, complexe of tijdrovende procedures zoals bijvoorbeeld accorderen van medicatie, uiteenlopende eisen tussen instellingen of administratieve verplichtingen met een beperkte toegevoegde waarde.
Ook zoeken we naar ondersteunende hulpmiddelen in de vorm van artificial intelligence die ons met deze administratieve last kunnen hulpen.Â
Literatuur
Rao SK, Kimball AB, Lehrhoff SR, et al. The Impact of Administrative Burden on Academic Physicians: Results of a Hospital-Wide Physician Survey. Acad Med. 2017;92(2):237-243. doi:10.1097/ACM.0000000000001461
Ghazali R, Postolache L. Le burnout en ophtalmologie : revue de la littérature [Burnout in ophthalmology: Review of the literature]. J Fr Ophtalmol. 2025;48(7):104584. doi:10.1016/j.jfo.2025.104584
Goldstein IH, Hwang T, Gowrisankaran S, Bales R, Chiang MF, Hribar MR. Changes in Electronic Health Record Use Time and Documentation over the Course of a Decade. Ophthalmology. 2019;126(6):783-791. doi:10.1016/j.ophtha.2019.01.011
Scheffer M, Menting J, Rausch-Koster P, van Nispen R, van Dulmen S. Looking beyond the eyes of the patient: The importance of effective communication in the treatment of age-related macular degeneration. Acta Ophthalmol. 2025;103(2):205-214. doi:10.1111/aos.16777
Arens S, Ngo QV, Richling A, et al. Streamlining Ophthalmic Documentation With Anonymized, Fine-Tuned Language Models: Feasibility Study. Interact J Med Res. 2025;14:e72894. Published 2025 Nov 26. doi:10.2196/72894
Salzbrenner SG, Lydiatt M, Helding B, et al. Influence of prior authorization requirements on provider clinical decision-making. Am J Manag Care. 2023;29(7):331-337. doi:10.37765/ajmc.2023.89394Â Â Â Â Â
Procesoptimalisatie
Richt werkprocessen efficiënt in door slimme technologie toe te passen, zoals een digitale poli, en de juiste taken te delegeren.
Tips
- Benut mogelijkheden voor taakdelegatie aan toa’s, optometristen en ander ondersteunend personeel.
- Kijk naar mogelijkheden om een deel van uw consulten digitaal of telefonisch uit te voeren. Zie bij praktijkvoorbeelden de digitale poli in het OLVG.
Bronnen: NOG uitvoeringsplan duurzame inzetbaarheid Bevorderen-vitaliteit-1d-en-1e.pdf
NOG uitvoeringsplan duurzame inzetbaarheid In gesprek met werkgever over vitaliteit 1f
Praktijkvoorbeelden
Literatuur
Peers
Leer van elkaar, werk samen en maak de werkcultuur bespreekbaar. Een open teamklimaat draagt bij aan werkplezier en veerkracht.
Tips
- Zet werkplezier, samenwerking en werkdruk regelmatig op de agenda binnen uw team en kies een speerpunt om aan te werken met een beoogd resultaat.
- Benoem en werk aan een open en veilige cultuur waarin grenzen en knelpunten besproken mogen worden.
- Bespreek de impact van regionale samenwerking op de werkdruk, casemixverzwaring en taakverdeling.
- Investeer in teambuilding en gezamenlijke reflectiemomenten.
- Organiseer informele teammomenten, zoals een kerstborrel of zomer barbecue.
- Informeer actief naar waar uw collega’s mee bezig zijn en ondersteun elkaar in de ontwikkeling. Geef positieve feedback waar mogelijk.
- Zet buddy’s of mentoren in voor nieuwe collega’s of aios en betrek hen bij gesprekken over vitaliteit.
Bronnen: NOG uitvoeringsplan duurzame inzetbaarheid Bevorderen-vitaliteit-1d-en-1e.pdf
NOG uitvoeringsplan duurzame inzetbaarheid In gesprek met werkgever over vitaliteit 1f
Praktijkvoorbeelden
Literatuur
Yes-mentaliteit
Focus op wat wél kan. Denk in oplossingen en stimuleer initiatief en positieve verandering.
Tips
- Maak successen en verbeteringen zichtbaar, hoe klein ook. Start bijv. elk teamoverleg met de vraag: ‘Wat ging er goed deze week of maand?’.
- Zet een realistische en positieve toon: liever één actie met impact dan tien plannen zonder vervolg.
Bronnen: NOG uitvoeringsplan duurzame inzetbaarheid Bevorderen-vitaliteit-1d-en-1e.pdf
NOG uitvoeringsplan duurzame inzetbaarheid In gesprek met werkgever over vitaliteit 1f
Praktijkvoorbeelden
Literatuur
