Op 12 augustus tussen 19:17 en 21:03 uur is in Nederland een gedeeltelijke zonsverduistering zichtbaar. Dat is een bijzonder natuurverschijnsel, maar oogartsen adviseren om niet rechtstreeks naar de zon te kijken zonder speciale bescherming. Tijdens een zonsverduistering lijkt de zon minder fel. Daardoor zijn mensen geneigd langer te kijken. Toch kan nog steeds een grote hoeveelheid licht op het netvlies terechtkomen. Dat kan leiden tot blijvende schade aan het centrale deel van het gezichtsvermogen (retinitis solaris).
Hoe kijk je veilig?
De veiligste manier is met een goedgekeurde eclipsbril die speciaal is gemaakt voor het bekijken van een zonsverduistering, of met een goedgekeurde lasbril. Heb je geen eclipsbril? Kijk dan indirect naar de eclips, via foto’s of videobeelden op een scherm.
Wat moet je niet doen?
Een gewone zonnebril biedt onvoldoende bescherming, hoe donker deze ook lijkt. Ook meerdere zonnebrillen over elkaar dragen is niet veilig. Gebruik daarnaast geen geïmproviseerde oplossingen zoals cd’s, dvd’s, donker glas, fotonegatieven of reflecties in water. Deze materialen filteren onvoldoende licht en beschermen het netvlies niet.
Let extra op kinderen
Kinderen zijn vaak nieuwsgierig naar een zonsverduistering en kijken gemakkelijker rechtstreeks naar de zon. Laat kinderen daarom alleen onder toezicht kijken en gebruik geschikte eclipsbescherming.
Ook zonder zonsverduistering kan recht in de zon kijken je zicht beschadigen
Op sociale media gaan video’s rond waarin wordt beweerd dat rechtstreeks in de zon kijken goed zou zijn voor je gezondheid, energie of concentratie (#sungazing). Oogartsen waarschuwen juist dat het kijken in de zon kan leiden tot blijvende schade aan het netvlies.
Wat gebeurt er precies in je oog?
Wanneer je rechtstreeks in de zon kijkt, wordt het zonlicht door het oog gebundeld op de plek waarmee je het scherpst ziet: het netvlies. Door de enorme hoeveelheid licht kan daar schade ontstaan. Dat heet retinitis solaris. De schade kan mild tot ernstig zijn. Veel mensen herstellen, maar niet altijd helemaal. Daarom is voorkomen het beste. Er is namelijk geen behandeling die deze netvliesschade kan genezen. Je kunt het vergelijken met een vergrootglas dat zonlicht bundelt op één punt. Het verraderlijke is dat je daar vaak niet direct iets van merkt. Het netvlies bevat namelijk geen pijnzenuwen. Klachten ontstaan meestal pas uren later. Daarnaast kan de buitenkant van het oog, het hoornvlies, verbranden door de uv-straling (keratitis electrica, vergelijkbaar met lasogen).
Mensen kunnen last krijgen van:
Klachten kunnen blijvend zijn
Veel mensen herstellen binnen enkele weken tot maanden, maar klachten kunnen ook blijvend zijn. Er bestaat geen behandeling die de netvliesschade ongedaan maakt.
Heb je kort in de zon gekeken en zijn de klachten mild? Dan is afwachten vaak voldoende. Neem wel contact op met een huisarts of oogarts als je klachten ernstig zijn, als je zicht duidelijk vermindert of als de klachten niet verbeteren. De arts kan beoordelen of er sprake is van schade door zonlicht of dat er mogelijk een andere oorzaak is.
Buiten zijn is gezond!
Je hoeft de zon niet te vermijden. Genieten van mooi weer met de juiste zonbescherming is natuurlijk prima. Voor kinderen is 2 uur buiten zijn per dag zelfs belangrijk voor een gezonde ontwikkeling van de ogen. Oogartsen adviseren wel om bij fel zonlicht een goede zonnebril met UV-bescherming te dragen. Daarmee bescherm je je ogen tegen schadelijke uv-straling en de effecten van langdurige blootstelling aan fel licht. Maar hoe goed je zonnebril ook is: rechtstreeks in de zon kijken blijft geen goed idee.
